पिसे ग्रामपंचायत - गावातील पारंपरिक गणेशोत्सवाचा ऐतिहासिक वारसा

परंपरेतून जपलेली भक्ती, संस्कृती आणि ग्रामएकतेचा गणराय…” भिवंडी तालुक्यातील पिसे गाव हे ग्रामीण जीवनपद्धती, शेतीप्रधान संस्कृती आणि ग्रामस्थांच्या परस्पर सहकार्याची परंपरा जपणारे गाव म्हणून ओळखले जाते. या ग्रामजीवनात सण-उत्सवांना विशेष महत्त्व असून श्री गणेशोत्सव हा श्रद्धा आणि सामुदायिक सहभागाचा महत्त्वाचा सोहळा आहे. गणेश चतुर्थीच्या शुभमुहूर्तावर श्री गणरायाची विधिवत प्रतिष्ठापना करून उत्सवाला सुरुवात होते. पारंपरिक पद्धतीने पूजा, आरती, नैवेद्य आणि प्रसाद यांसह गणरायाची भक्तिभावाने सेवा केली जाते. काळानुसार सजावट, रोषणाई आणि उत्सवाचे स्वरूप बदलले असले तरी गणरायाविषयीची श्रद्धा आणि पारंपरिक धार्मिक भावना आजही कायम असल्याचे या उत्सवाच्या स्वरूपातून दिसते. 🌺 पिढ्यान्‌पिढ्यांची परंपरा पिसे गावातील गणेशोत्सवाचे वैशिष्ट्य केवळ गणेशमूर्तीच्या प्रतिष्ठापनेपुरते मर्यादित नसून गावातील विविध पिढ्यांना एकत्र आणणारी परंपरा म्हणून त्याकडे पाहता येते. ज्येष्ठांकडून जपल्या गेलेल्या पूजा-अर्चेच्या पद्धती, आरती, धार्मिक प्रथा आणि उत्सवातील सहभाग पुढील पिढीपर्यंत पोहोचत राहणे हा ग्रामीण गणेशोत्सवाचा महत्त्वाचा सांस्कृतिक पैलू आहे. या व्यापक भिवंडी परिसरातील गणेशोत्सव परंपरेच्या पार्श्वभूमीवर पिसे गावाने आपल्या ग्रामीण वातावरणाला साजेसे धार्मिक आणि सांस्कृतिक स्वरूप जपले आहे, असे या उत्सवाकडे पाहता येते. मात्र पिसे गावातील उत्सवाची सुरुवात नेमकी कोणत्या वर्षी झाली याची स्वतंत्र ऐतिहासिक नोंद उपलब्ध असल्याचे सध्या आढळत नाही. 🙏 गणेशोत्सवातून ग्रामएकता गणेशोत्सव हा गावातील सामाजिक एकोपा, बंधुभाव आणि सामुदायिक सहभागाचा प्रसंग ठरतो. उत्सवाच्या काळात ग्रामस्थ एकत्र येऊन आरती, पूजा, प्रसाद आणि विविध धार्मिक-सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये सहभागी होतात. 🌿 परंपरेपासून आधुनिकतेकडे… आजच्या आधुनिक काळात उत्सवाच्या सजावटीत आणि आयोजनात अनेक बदल झाले असले तरी गणरायाची भक्ती, पारंपरिक पूजा आणि ग्रामस्थांचा सहभाग ही उत्सवाची मूलभूत ओळख कायम राहणे महत्त्वाचे आहे. पिसे गावाचा गणेशोत्सव म्हणूनच केवळ धार्मिक उत्सव नसून गावाच्या सांस्कृतिक स्मृतीचा, परंपरेचा आणि सामूहिक भावनेचा एक जिवंत वारसा म्हणून मांडता येतो.

Kind

Story

Place

Thane

Art

The Art of Memory (Dhāraṇā-mātṛkā) · Kala 62

Contributed by

Recorded, name withheld by the contributor

Submitted

21 September 2026

Accepted

21 September 2026