एक गाव एक गणपती, भक्तीच्या रंगात रंगलेली एकजुटीची परंपरा

🌺 *कालवारचा गणेशोत्सव : भक्तीच्या रंगात रंगलेली एकजुटीची परंपरा* 🌺 कालवार गाव, तालुका भिवंडी, जिल्हा ठाणे — विविधतेतून एकता जपणारे आणि आपल्या परंपरांचा अभिमानाने वारसा पुढे नेणारे हे गाव. कालवारची ओळख एखाद्या एका वैशिष्ट्यापुरती मर्यादित नाही. गावकऱ्यांमधील जिव्हाळा, सामाजिक एकोपा, क्रीडा क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरी आणि कलाविष्काराची परंपरा यामुळे या गावाने आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. गणेशोत्सव आला की या एकतेला आणखी सुंदर रूप प्राप्त होते. घराघरांत बाप्पाचे आगमन होते, प्रत्येक कुटुंब आपापल्या पद्धतीने गणरायाची आराधना करते; मात्र सार्वजनिक उत्सवासाठी संपूर्ण गावाचा गणपती एकच असतो. हाच कालवारच्या गणेशोत्सवाचा सर्वांत मोठा विशेष आहे. सार्वजनिक गणेशोत्सवाचे हे 49 वे वर्ष आहे. 🛕 एक गणपती, अनेक मनं आणि एकच भावना *“एक गाव, एक गणपती”* ही कालवारची परंपरा केवळ उत्सवाची पद्धत नाही, तर ती गावाच्या सामाजिक एकतेचे प्रतीक आहे. गणेशोत्सवाच्या निमित्ताने घराघरातील भेद बाजूला राहतात आणि संपूर्ण गाव एका कुटुंबाप्रमाणे एकत्र येते. लहान मुलांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत, महिला, युवक आणि विविध समाजघटक उत्सवामध्ये सहभागी होतात. आरतीपासून ते विविध कार्यक्रमांपर्यंत प्रत्येकाच्या सहभागातून सामूहिक आनंदाची अनुभूती मिळते. या परंपरेतून पुढच्या पिढीला एक साधा पण अत्यंत महत्त्वाचा संस्कार मिळतो— उत्सव आपला असतो, पण त्याचा आनंद सर्वांसोबत वाटला तरच तो खऱ्या अर्थाने मोठा होतो. *भक्ती, संस्कार आणि सांस्कृतिक वातावरण* गणरायाच्या आगमनानंतर कालवारचे वातावरणच बदलून जाते. आरती, भजन, हरिपाठ, कीर्तन, प्रवचन आणि विविध सांस्कृतिक उपक्रमांमुळे गावातील वातावरण भक्तिमय होते. या कार्यक्रमांमधून केवळ धार्मिक श्रद्धेला चालना मिळत नाही, तर चांगले विचार, संस्कार, परस्पर सहकार्य आणि सामाजिक बांधिलकी यांचीही रुजवण होते. ज्येष्ठांकडून मिळणारे संस्कार आणि तरुणांचा उत्साह यांचा सुंदर मेळ गणेशोत्सवात पाहायला मिळतो. *भक्तीसोबत पर्यावरणाची जाणीव* कालवारच्या गणेशोत्सवात श्रद्धेबरोबरच पर्यावरणाची काळजी घेण्याची जाणीवही दिसून येते. विशेषतः गावातील शाडू मातीच्या गणेशमूर्तींची परंपरा ही या दृष्टिकोनाला अधिक अर्थपूर्ण बनवते. गावातील प्रसिद्ध मूर्तिकार आपल्या कौशल्याने शाडू मातीला आकार देतात आणि त्यात

Kind

Story

Place

Thane

Art

Rules of Discipline (Vainayikī vidyā) · Kala 63

Contributed by

Recorded, name withheld by the contributor

Submitted

21 September 2026

Accepted

21 September 2026