आलिमघर गावातील घरगुती गणेशोत्सव आणि सांस्कृतिक परंपरा.

गणेशोत्सव हा महाराष्ट्राचा अत्यंत लाडका आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाचा सण आहे. ठाणे जिल्ह्यातील आलिमघर गावात हा सण दरवर्षी अत्यंत भक्तीभावाने, उत्साहाने आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा केला जातो. गावातील अनेक कुटुंबांमध्ये लाडक्या बाप्पाची १.५, ५, व १० दिवसांसाठी स्थापना केली जाते. या दिवसांचा उत्सव म्हणजे केवळ धार्मिक विधी नसून गावातील एकोपा, कौटुंबिक जिव्हाळा आणि सांस्कृतिक वारसा जपणारा एक महान सोहळा आहे.उत्सवाची पूर्वतयारी आणि सजावट:गणेश चतुर्थीच्या काही दिवस आधीपासूनच आलिमघर गावातील घरोघरी लगबग सुरू होते. घरांची स्वच्छता केली जाते आणि बाप्पाच्या स्वागतासाठी सुंदर मखर व आरास तयार केली जाते. आजकाल गावामध्ये पर्यावरणपूरक सजावटीवर आणि शाडूच्या मातीच्या मूर्ती आणण्यावर अधिक भर दिला जातो. महिला वर्ग बाप्पाच्या आवडीचे मोदक, करंज्या आणि इतर फराळाचे पदार्थ बनवण्यात मग्न असतो. गणेश चतुर्थीच्या दिवशी संपूर्ण आलिमघर गावात आनंदाचे वातावरण असते. 'गणपती बाप्पा मोरया' च्या जयघोषात, ढोल-ताशांच्या गजरात आणि पारंपरिक भजनांच्या सुरात बाप्पाचे घराघरांमध्ये वाजत-गाजत आगमन होते. त्यानंतर भटजींच्या उपस्थितीत शास्त्रोक्त पद्धतीने मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठापना केली जाते आणि बाप्पाला उकडीच्या मोदकांचा नैवेद्य दाखवला जातो.सकाळी आणि संध्याकाळी मनोभावे आरती केली जाते. गावातील नातेवाईक, शेजारी आणि मित्रमंडळी एकमेकांच्या घरी बाप्पाच्या दर्शनासाठी जातात. यामुळे आपापसातील प्रेम आणि आपुलकी वाढते.अनेक घरांत महालक्ष्मी म्हणजेच गौरींचे आगमन होते. बाप्पासोबतच गौरीच्या स्वागतासाठी घराची तोरणे लावून सजावट केली जाते. रात्री गावातील भजनी मंडळे घराघरांमध्ये जाऊन पारंपरिक भजने आणि कीर्तनांचे सादरीकरण करतात. गौरी पूजन हा दिवस उत्सवाचा मुख्य आणि सर्वात मोठा दिवस मानला जातो. या दिवशी गौरी-गणपतीला पुरणपोळीचा किंवा ५६ भोगाचा महानैवेद्य अर्पण केला जातो. गावातील महिला एकमेकींच्या घरी जाऊन हळदी-कुंकू समारंभ साजरा करतात, ज्यामुळे महिलांमधील सामाजिक सलोखा वाढीस लागतो. ५ दिवसांच्या थाटामाटानंतर हा बाप्पाला निरोप देण्याचा दिवस असतो. पाच दिवस घरात राहून सुख-समृद्धी देणाऱ्या बाप्पाची दुपारी किंवा संध्याकाळी उत्तरपूजा केली जाते. 'पुढच्या वर्षी लवकर या' अशी साद घालत, अत्यंत भावुक वातावरणात आणि शांततेत गावातील जलस्रोतात बाप्पा

Kind

Story

Place

Thane

Art

Choral Recitation (Sampāṭhya) · Kala 5

Contributed by

Recorded, name withheld by the contributor

Submitted

21 September 2026

Accepted

21 September 2026