दापोली तालुक्यातील निसर्गसंपन्न अशा साखळोली गावातील बर्वे कुटुंबीयांचा पेशवे कालीन गणेशोत्सव

पेशव्यांच्या काळात आमच्या पूर्वजांना त्याच्या कर्तबगारी बद्दल पेशव्यांकडून काही गावे इनाम मिळाली. मूळ रत्नागिरीतील नेवरे गावातील काही बर्वे कुटुंबीय दापोली तालुक्यातील साखळोली येथे स्थायिक झाले.. कालांतराने त्यातील काही बर्वे कुटुंबीय दापोलीतील जालगाव येथे स्थलांतरित झाले.. पण आमची बर्वे यांची तीन कुटुंब अजूनही साखळोली येथे कायमस्वरूपी वास्तव्यात आहोत. पिढ्यान पिढ्या सुरू असलेला शेती हा प्रमुख व्यवसाय करून आपला उदरनिर्वाह करीत आहोत. अशा आमच्या बर्वे कुटुंबीयांचा भाद्रपदातील हा घरगुती गणेशोत्सव पेशवे काळापासून सुरू आहे.. भाद्रपद शुद्ध चतुर्थी पासून अनंत चतुर्दशी पर्यंत म्हणजेच ११ दिवसांचा उत्सव असायचा.. कुलकायदा आला आणि आमची बर्वे कुटुंबीयांची शेती अनेक जमिनी ह्या कुळ कायद्यात गेल्या.. त्यामुळे त्या वेळच्या आर्थिक परिस्थितीचा विचार करून हा उत्सव आम्ही छोट्या स्वरूपात सुरू ठेवला.. निसर्गातील झाड, पान, फुल, वेली अशा नैसर्गिक साधनांचा वापर करून दरवर्षी पर्यावरण पूरक आरास व सजावट केली जाते... निसर्गाला हानिकारक असलेल्या कोणत्याही गोष्टींचा आजपर्यंत एकदाही वापर केलेला नाही.. सध्या हा उत्सव आम्ही 11 दिवस ऐवजी पाच दिवस करतो.. या उत्सवाला आम्हा सर्व बर्वे कुटुंबीयांचे मित्र मंडळी, नातलग आवर्जून दर्शनाला येतात.. पाचव्या दिवशी पारंपारिक खालुबाजाच्या गजरात पालखीतून गणरायांची विसर्जन मिरवणूक निघते सकाळी गावातील पेशवे कालीन घोडेबावी मध्ये गणपतींचे विसर्जन होते (पेशवे काळात घोड्यांना पाणी पिण्या साठी बांधलेली चौकोनी विहिरी) तिसऱ्या दिवशी या उत्सवाचा महाप्रसाद असतो. रोज रात्री पारंपारिक संगीत आरत्या असतात. त्यानंतर भजन असते. आम्ही बर्वे कुटुंबीय हा उत्सव अतिशय आनंदात आणि उत्साहात एकत्रित राहून पार पडतो आणि असाच पुढेही चालू राहील.

Kind

Story

Place

Ratnagiri

Art

The Art of Memory (Dhāraṇā-mātṛkā) · Kala 62

Contributed by

Recorded, name withheld by the contributor

Submitted

19 September 2026

Accepted

19 September 2026