श्री जगदंबा गणेशोत्सव मंडळ पिंपळगाव राजा

महाराष्ट्रातील बुलढाणा जिल्ह्यातील खामगाव तालुक्यात ज्ञानगंगा नदीच्या काठावर वसलेले पिंपळगाव राजा हे एक ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाचे मोठे गाव आहे. या गावाचा इतिहास आणि तेथील गणेशोत्सवाचा उत्साह अतिशय वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. 📜 पिपळगाव राजाचा इतिहास व ऐतिहासिक महत्त्वभौगोलिक व ऐतिहासिक स्थान: हे गाव खामगावपासून सुमारे १४ किमी अंतरावर आहे. जुन्या काळी व्यापारी मार्ग आणि नदीकाठची सुपीक जमीन यामुळे या गावाला मोठे महत्त्व होते. पिंपळगाव राजाची हवेली (किल्ला): गावात एक जुनी ऐतिहासिक वास्तू आहे, ज्याला स्थानिक पातळीवर 'पिंपळगाव राजाचा किल्ला' किंवा 'देशमुखांची हवेली' म्हटले जाते. ही वास्तू येथील जुन्या देशमुख घराण्याची खाजगी मालमत्ता असून ती गावाच्या ऐतिहासिक वैभवाची साक्ष देते. संत गजानन महाराजांचे सान्निध्य: शेगावचे सुप्रसिद्ध श्री संत गजानन महाराज यांनी आपल्या जीवनकाळात पिंपळगाव राजा या गावाला भेट दिली होती. त्यांच्या पवित्र पावलांनी पावन झालेल्या या गावात भाविकांची मोठी श्रद्धा आहे. त्याचे विश्लेषण गजानन विजय ग्रंथ अध्याय नंबर पाच मध्ये उपलब्ध आहे धार्मिक वारसा: गावाजवळ एका शेतात प्राचीन हेमाडपंथी शिवमंदिर आहे. याशिवाय, येथील रेणुका माता मंदिर हे देखील पंचक्रोशीतील भाविकांचे मोठे श्रद्धास्थान आहे. या मंदिराचे वैशिष्ट्य हे मंदिर 250 फूट जमिनीखाली असून शिवकालीन त्याहीपेक्षा अगोदर पासून बांधकाम झालेले आहे हा भुयारी मार्ग असून येथे महाराष्ट्रातील तथा परराज्यातील तथा विदेशातील भावी किती दर्शनाला येतात इथे अर्पण केलेली प्रत्येक इच्छा पूर्ण होते [1 जुन्याकडे येथील भुयारामध्ये सोडलेला दिवा हा जळतच समोर ज्ञानगंगा नदीमध्ये निघायचा दिव्य ऐतिहासिक वारसा या मंदिरामुळे लाभलेला आहे पिंपळगाव राजा येथील गणेश उत्सवपिंपळगाव राजा आणि आसपासच्या परिसरात गणेशोत्सव अत्यंत पारंपरिक आणि उत्साही वातावरणात साजरा केला जातो.सार्वजनिक गणेश मंडळे: गावात अनेक जुनी आणि मानाची गणेश मंडळे आहेत. यामध्ये 'श्री जगदंबा गणेशोत्सव मंडळ आणि 'पंचमदास गणेश उत्सव मंडळ' यांसारखी मंडळे प्रसिद्ध आहेत.सांस्कृतिक कार्यक्रम व भजने: गणेशोत्सवादरम्यान येथे केवळ मूर्तीची स्थापना केली जात नाही, तर श्री जगदंबा गणेशोत्सव मंडळ कीर्तन सप्ताह मंडळासारख्या स्थानिक पथकांद्वारे पारंपरिक वारसा जपला जातो

Kind

Story

Place

Buldhana

Art

The Art of Memory (Dhāraṇā-mātṛkā) · Kala 62

Contributed by

Recorded, name withheld by the contributor

Submitted

16 September 2026

Accepted

16 September 2026